خانه > زبان و ادبیات تالش > گونه های تاتی قفقاز

گونه های تاتی قفقاز

گونه های تاتی قفقازعلی عبدلی

زبان ایرانی رایج در شمال شرق جمهوری اران و داغستان که تاتی خوانده می شود، با گویش های تاتی رایج در ایران تفاوت اساسی دارد اما به اندازه تاتی ایران، برای فارسی زبان ها قابل فهم است . این گویش نیز مانند تاتی ایران، گویش خاصی است که گونه های مختلفی را دربر می گیرد . در زیر یک متن کوتاه  به چند روایت تاتی قفقاز، جهت نشان دادن تفاوت بین گونه های آن گویش آمده است :

تاتی دَوَچی :

( ۱ ) یَتا  اَدَمی آما بَ یان میرزَ گوفدی  بَی او کی : بَی مو کاغذ نَوُش . ( ۱ ) ای میرزا جواب دَ کی نَ می دانوم نویشدَن بَ ای کی پای مَن در بَسَختَن . ( ۳ ) او اَدَمی قوفتدَن : من تورَ بَ هیچ جیگَ  نَ آفروسَنَروم کی . تو پای تورَ بَهَنَ بَساخدَنی . ( ۴ ) میرزَ گوفدی : گف تو دوزو اما کئی کی من کاغاذ نَوُشتوم بعدَ مَنَ نَ اَرَ سَییند کی  ( ۵ ) بییَ یورَ خون. بَیی کی خط مَنَ هیچ کس نَ بَدَنیسَتَن خوندَن .

تاتی قوناق کند :

( ۱ ) یَ اَدَمی آما بَ یان میرزَ گوفدی بَ او کی : بئی مَن کاغذ نَ اوش ( ۲ ) میرزَ جواب دا کی : من نَ مودَنوم بَریو کی پای من در بَساخدَن . ( ۳ ) اون اَدَمی گوفدَن : من تورَ هئچ جیگَ نَ اَفورسَرَندوم کی تو پای تورَ بَهانَ بَساخدَنی . ( ۴ ) میرزَ گوفدی : گاف تو دوزو اما کئی کی من کاغذ نَوُشدوم بعدَ نَرَ سَییند مَنَ کی ( ۵ ) بییَ کاغذَ خون . بَری یو کی خط مَنَ هیچ کس نَ بَسَن خوندَن .

تاتی بالخان :

( ۱ ) یَغو مرد آمو بَ یان میرزَ  وَ بَ  او کوتی : بَرَ مو کئی غاذ نوش . ( ۲ )  ای میرزا جواب دو : مو نَمتانوم . بَرَی کی پو مو دَر دَرَن .( ۳ ) ای مرد جاواد دو : مو کی تورَ بَ هیچ جَغَ نَ خَستونوم فوستوم . بَرَی چی هئیدا ] هی پا [ بهانَ باردَنی. ( ۴ ) میرزا کوتی : هَدی تو دوز-او َمو کئی کی مو کئی غاز نوشتونوم بعدَ مونَ گال شَندونوند کی ( ۵ ) بیو اورَ بیخون . بَرَی کی خط مونَ هیچ نَتانیستَن خوندن .

ترجمه فارسی :

( ۱ ) یک نفر آمد به نزد میرزا  گفت به او که برایم کاغذ بنویس ( ۲ ) میرزا به او جواب داد که نمی توانم بنویسم . برای این که پایم درد می کند . ( ۳ ) آن مرد جواب داد : من که نمی خواهم تورا به جایی بفرستم که پای خودت را بهانه می کنی . ( ۴ ) میرزا گفت حرف تو درست است امی پس از اینکه کاغذرا نوشتم مرا صدا می زنند که ( ۵ ) بیا آن را بخوان . برای این که خط مرا هیچکس نمی تواند بخواند .

شماری از واژگان تاتی  قوناق کند

آب                     ǎo

جوش                 duš

آبستن                 ostǎn

آسیاب                ostǎn

آسیاب بان           osioči

آفتابه                  qrqul

سیب                  gavǎli

آلوچه                 aluča

آنها                    ošun

آوردن                ǎvardan

آهن                    ohu

اژدها                 aždarhǎ

اسب                  as

استخوان            osturun

اشک                   ars

افسار                 owsǎr

کشیدن                kaširan

هلو                    šaflatu

دودکش               gulva

هیزم                  huzum

باریدن                vǎristan

بازی                   vǎzi

بافتن                  vǎftan

بچه                    ayal

برادر                  birǎr

برادر زن            zan birǎr

بردن                  bǎrdan

برف                    barf

بریدن                 kasmak

برگ                    valg

برگرداندن           vǎgardondan

برگشتن              vǎgaštan

بره                      vare

بسیار                  qey

بستن                  dabastan

بشقاب                mišqǎb

پری شب             paršeo

پستون                peštun

پشکل                 pušgul

پلو                      aš

پنهان                  pǎnǎ

پوسیده                pusira

پیاله                    peyla

پیرهن                  še

تابستان               hǎmi

تخم مرغ             xǎykǎrg

جدا                     jura

جنگل                  euša

جوال                  guvǎl

جوان                  jǎfil

چارق                 turǎx

منبع : ماهنامه تالش شماره ۱۱۰

Print Friendly, PDF & Email

درباره ی مدیر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کد امنیتی را وارد کنید *