خانه > تاریخ و باستان شناسی > ملا عبدالعزیز شریعتمدار تالش

ملا عبدالعزیز شریعتمدار تالش

مزار شریعتمدار تالش ویارانشمنبع : عبدلی علی ، مشاهیر تالش،تهران ۱۳۷۸ .

۱۵ مرداد مصادف است با سالروز جنبش مشروطیت در ایران . تبریز و تهران و گیلان سه کانون مهم این جنبش بود و در گیلان تالشان به رهبری شخصیت هایی مانند ملاعزیز شریعتمدار و سید اشرف کرگانرودی ، بارز ترین نقش را در هدایت و پیشبرد آن جنبش ایفا می کردند . شرح حالی مختصر از شریعتمدار تالش به نشانه گرامی داشت یاد و نام جانباختگان مشروطیت و آزادیخواهی در اینجا می آید :

 ملا عزیز شریعتمدار تالش از رهبران جنبش مشروطیت در تالش و گیلان و  از جان باختگان راه عدالت و آزادى‏ست.

عبدالعزیز، مشهور به ملاعزیز، از اهالى لیسار بود. «لقبِ شریعتمدار تالش را با فرمان دولتى به دست آورده و از جمله رؤساى مجاهدین تالش و ازروحانیان غیورى بود که در جنبش مشروطه گیلان فعالیت هاى جدى وصمیمانه داشت. سپهدار تنکابنى به پاس خدمات صادقانه‏اش یک طاقه شال کشمیرى براى او فرستاد» ملاعزیز مجتهدى شجاع و عادل و آشنا به مسایل سیاسى و اجتماعى زمانِ خود بود. او پس از نیل به درجه اجتهاد وقتى به تالش بازمى‏گردد با محیط فقر زده و آشفته‏اى روبرو مى‏شود که عده‏اى مستبد با عناوین خان و بیگ و سردار، با حمایت روسها و حکام مستبد گیلان، انواع ستم را بر مردم روا مى‏داشتند.

ملاعزیز از بدو ورود به تالش، جانب مردم را گرفت و ملجایى براى ستمدیدگان شد. در جنبش مشروطه گیلان به آزادیخواهان پیوست. به عضویت کمیته‏هاى سرى رشت و انزلى درآمد. در تشکیل کمیته کرگانرود همت گماشت و با کمیته‏هاى دیگر شهرها خصوصاً کمیته رشت، همکارى نزدیکى آغاز کرد و به اتفاق همرزمان تالشى و مجاهدان تحت امر خود همه جا همراه آزادیخواهان شد.

در زمان شورش رحیم‏خان در آذربایجان، هنگامى که قواى استبداد ازاردبیل عازم سرکوب انقلاب گیلان شده بود، ملاعزیز از جمله انقلابیون تالش بود که در رأس جمعى از مجاهدان کرگانرود به یارى قواى انقلاب که به فرماندهى عبدالحسین خان معزالسلطان (سردار محى) و حسن خان عمیدالسلطان مأمور مقابله با مستبدین بودند، برخاست.

ملاعزیز در تمام مدتى که جهت محافظت از مرکز انقلاب گیلان، مقیم رشت بود، هر روز در لباس روحانیت و تفنگ بر دوش در مبارزات، میتینگها و تظاهرات اهالى شرکت مى‏کرد. او از اواخر دوره ناصرى، همزمان با آغاز نخستین حرکتهاى عدالتخواهى در تالش، وارد عرصه مبارزه مى‏شود و در جهت هدایت و سازماندهى مبارزات مردم علیه سردار امجد و پسر جلادش ارفع‏السلطنه، از یک سو و همراهى و همکارى با مشروطه خواهان گیلان از سوى دیگر، مجاهدتها کرد.

در زمان اعلام التیماتوم روسها و کودتاى نگراسف در رشت و انزلى، ملاعزیز به اتفاق سیداشرف کرگانرودى، مسئولیت اداره نظمیه رشت را برعهده داشت. در آن اثنا که تمام آزادیخواهان تحت پیگرد قرار مى‏گیرند و رشت و انزلى عرصه تاخت وتاز روسها و مستبدین واقع مى‏شود، ملاعزیز «به خانه سید سقط فروشى که با او رابطه بازرگانى داشت مى‏رود. سید به اعتبارآشنانى‏اش با شریعت‏زاده رفیع (قائم‏الملک) به نزدش رفته و از او خواهش کرد که در نزد نگراسف از ملاعزیز شفاعت کند. قائم مقام با اظهار خوشبختى وعده کمال مساعدت را به او مى‏دهد» ملاعزیز از آن اقدام ناآگاهانه میزبان خود باخبر مى‏شود و در حالى که مطمئن بود شریعت‏زاده او را تحویل روسها خواهد داد ولى براى این که آسیبى به سید سقط‏فروش‏نرسد، از خانه او فرار نمى‏کند.

ساعاتى بعد همانطور که انتظار داشت، چند نفر قزاق روسى همراه یحیى خان، پیشخدمت کنسولگرى روسیه از راه مى‏رسند و ملاعزیز را به طرزى وحشیانه به کنسولگرى مى‏برند. صبح روز چهاردهم صفر سال ۱۳۳۰ او را به اتفاق یوسف خان سرتیب، کاظم خان کمیسر و صالح خان با اراده توپ از کنسولگرى روس به قرق ناصریه رشت برده و آنها را در کمال قساوت اعدام مى‏کنند و سپس اجسادشان
را بدون رعایت آداب مذهبى در صحراى ناصریه (محوطه بیمارستان پورسیناى کنونى) دفن کردند.

منبع: گیلان در جنبش مشروطیت ،نامها و نامداران گیلان و خاطرات شفاهى بازماندگان شریعتمدار.

Print Friendly, PDF & Email

درباره ی مدیر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کد امنیتی را وارد کنید *