خانه > تاریخ و باستان شناسی > ماسوله در اشغال قوای عثمانی

ماسوله در اشغال قوای عثمانی

جانبرا علیپور

جانبرا علیپوراز کتاب : من و آزادی ، به‌اهتمام: مهدی نورمحمدی، ۱۳۸۸ ، تهران .

میرزا حسین خیاط (فرنیا) قزوینی ازرجال برجسته وآزادیخواه ایران است اودرجریان انقلاب مشروطه وفتح قزوین وتهران دوشادوش مبارزان وآزادیخواهان جنگیده است خاطرات او پس ازیک قرن توسط محقق ومورخ برجسته قزوینی جناب مهدی نورمحمدی انتشاریافته است که ازلحاظ تاریخی بسیارارزنده ومفید میباشد آن بخش ازخاطرات او که مربوط به حضورش درگیلان ودرکنارمیرزاکوچک خان است حاوی نکات ومطالب بسیارجالبی است

میرزا حسین خیاط پس ازآغازجنگ اول جهانی ازطرف حزب دموکرات ایران مامورفعالیت علیه روسها درگیلان وزنجان وقزوین شده وبه همین منظورنخست به گیلان رفته وبا میرزاکوچک خان دیدارمیکند وازآنجا به زنجان رفته وبه همراه عده ای ازمجاهدین مسلح عازم همدان میشود ناگفته نماند که همدان محل نبرد قشون ایران با روسها بود پس ازشکست ایران اومخفیانه به قزوین وسپس به تهران می رود

پس ازتصرف رشت توسط قوای جنگل برحسب تلگراف میرزاکوچک خان به اتفاق سید علی مجابی مدیرروزنامه رعد عازم گیلان شد ودرکسما با میرزا دیدارکرد وبعدازآن به نمایندگی ازنهضت جنگل به قزوین بازگشت اودراین زمان جنگلیهارا ازاقدامات وعملیات روسها وانگلیسی ها آگاه میکرد واسلحه ومهمات ازروسها خریداری کرده وبه گیلان میفرستاد درسال ۱۳۳۵هجری قمری که قحطی سراسرایران را فرا گرفت او باتوجه به ارتباطش با میرزا پانصد خرواربرنج رابا نرخ مناسب خریداری کرده ومردم قزوین را ازگرسنگی وهلاکت نجات داد وچون ازطریق مامورین مخفی خود اخبارواطلاعات انگلیسی هارا گرفته ودراختیارمیرزاکوچک خان قرارمیداد انگلیسی هادرصدد دستگیری وی برآمدند بدین سبب میرزا حسین خیاط دررمضان سال ۱۳۳۶قمری به گیلان گریخته ودرکسما به میرزا پیوست وبه ریاست مجلس مشاوره عالی جنگل منصوب شد 

پس ازمدتی ازطرف میرزا به بادکوبه یا باکوی فعلی رفته ودرآنجا بافرمانده عالی قشون عثمانی ملاقات کرده واورا درجریان وقایع جنگ جهانی قرار داد پس ازقراردادصلح بین جنگلیها وانگلیس اوبه همراه دکترابوالقاسم خان ومیرزا رضا خان مامورتدوین مرامنامه جنگل شد

دراین هنگام ارتش عثمانی ازطریق خلخال وارد ماسوله شده وآنجا رااشغال کرده بود میرزا حسین خیاط که مورد وثوق واعتماد میرزاکوچک خان قرارداشت مامورشد که به ماسوله رفته وفرماندهان قشون عثمانی را متقاعد به خروج ازماسوله کند او جریان این ماموریت را اینگونه شرح داده است ”آقای میرزاکوچک خان به وسیله تلفن شخصا مرااحضاربه کسما نمود وفورا به جنگل رهسپارشدم اظهارفرمودکه قوای عثمانی به ماسوله آمده است وانگلیسی ها میگویند یاشما آنهارا ازماسوله بیرون کنید ویااجازه دهید ماازجنگل عبورکرده وباقوه قهریه آنهارابیرون کنیم لازم است فورا به ماسوله رفته اقدامی که مقتضی است بنمایی فورا به اتفاق یک مجاهد حرکت کرده آن شب درقریه یه زیدق….زیده فعلی…ماندیم وفردای آن شب وارد ماسوله شده باصاحب منصبان قشون عثمانی ملاقات کرده وآنها رامتقاعد نمودم که ازماسوله خارج شوند وبعدا یک نفرنماینده سیاسی بااختیارات تامه ازطرف باب عالی به ماسوله بیاید تا مقاوله نامه ای نوشته  وکتبا با آنها قراردادبدهیم زیراکه دوماه ونیم با انگلیسی ها جنگ کرده وتمام قوای خودراصرف نمودیم وجوانهای خودرابه کشتن دادیم وتمام این عملیات به منفعت دولت عثمانی تمام شد وهیچ مساعدتی ازطرف آنها به ما نشده دراین صورت باید بانماینده عثمانی کتبا مقاوله نامه نوشته تابعدازاین طرفین ازآن قراررفتارنماییم

ترکها وقتی که واردماسوله شده بودند نان وگوشت وعلیق اسبهایشان را ازکسبه نسیه گرفته وتمام سرمایه آنها رابرده بودند من که وارد شدم اعلان نمودم که قشون عثمانی میهمان اتحاد اسلام است ومتعرض کسبه نشود وکسبه هرچه داده است صورت بدهد تاپول آن را ازصندوق اتحاد اسلام بپردازم

خلاصه روز هفتم محرم ۱۳۳۷قمری بودکه قشون عثمانی ماسوله را تخلیه کرده به سمت میانج….میانه فعلی…رفتند ومن هم صورت مطالبات اهالی را گرفته عازم کسما شدم معلوم شد که میرزا کوچک خان برای ملاقات نماینده آلمان که تازه وارد شده به گسکر رفته است ،،(من وآزادی صص ۱۰۹و۱۱۰)

معلوم میشود که شهرتاریخی گسکر درزمان نهضت جنگل هنوز ازاهمیت واعتبار برخوردار بوده است

منبع : کانال تلگرامی جانبرا علیپور

Print Friendly, PDF & Email

درباره ی مدیر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کد امنیتی را وارد کنید *