خانه / مردم شناسی / شاندرمن از گذشته تا امروز

شاندرمن از گذشته تا امروز

نقش شاندرمنی ها در تاریخ:

مردم شاندرمن از نظر قومیت تالش هستند وهمانطور که می دانیم قوم تالش با تمدنی دیرینه و افتخارآمیز قبل از آریاییها در ایران سکونت داشتند و از اقوام بومی ایران محسوب می شوند که حکومتمستقل بزرگ کادوسیان را تشکیل داده بودند. تالش نام قومی است که در غربدریاچه کاسپین (خزر) به موازات کوههای تالش و در محدوده جغرافیایی از رودکورا تا بریدگی سفیدرود در کشور جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجانزندگی می کنند و در کشور ما در عنبران نمین استان اردبیل، آستارا،لَوَندَویل، چوبر، حویق، لیسار، هشتپر(تالش)، اسالم، پره سر، رضوانشهر،شاندرمن، ماسال، ماسوله، فومن، شفت و رودبارسکونت دارند.

شاندرمنی ها در طول تاریخ تفنگچی هایماهری بوده اند چنانکه حسین احمدی در کتاب تالشان با بر شمردن جنگجوییتالشان که به دلیل برخورداری از توانایی فیزیکی بالا و چیره دستی درتیراندازی حفاظت اکثر شهرهای گیلان را به عهده داشتند و تعدادی از آنها حتیبه عنوان مزدور به خدمت دشمنان تالشان نیز در می آمدند از قول سفرنامهبُهلر می نویسد از پانصد تا ششصد تفنگچی که از انزلی محافظت می کردند ۱۵۰نفر شاندرمنی، ۱۵۰ نفر گسکری، ۱۵۰ نفر کرگانرودی و ۳۸ نفر ماسوله ایبودند.۲۷

میرزا احمد لنکرانی نویسنده اخبارنامهتفنگچیان پیاده که از تالشدولاب و شاندرمن در جنگهای ایران و روس شرکتداشتند و وارد لنکران شدند را هشت هزار نفر بیان می کند.۲۸

شاندرمنی ها در نهضت جنگل چه بعنوان موافق و یا مخالف نقش داشته اند که به بررسی آن می پردازیم:

نصرالله خان بیتَمی که از موافقینمیرزاکوچک خان در شاندرمن بود در جنگ ماسوله عده ای از جنگجویان شاندرمنیاز جمله رمضان خان رستمی، قدرت الله بیگ پلنگ سرایی، جانعلی جمالی، یگان واکبر چپه زادی، براگُل پورمحمد و … را به یاری میرزا گسیل داشت. در نقطهمقابل حسن رضاخان قَرانی که از موافقین بی چون و چرای سردار مقتدر و مخالفمیرزاکوچک خان بود در روستای چاله سرا و در جنب مسجد آن با نقشه حسن خانآلیانی(معین الرعایا) به قتل رسید و وی که سد آهنین سردار مقتدر و بسیاربانفوذ و تأثیرگذار در شاندرمن بود شکسته شد.

یکی از جنگهایی که نیروهای جنگل انجامدادند جنگی معروف به جنگ سیفی با نیروهای سردار مقتدر در ییلاق سیفی sifi شاندرمن بود که منجر به شهادت غلامعلی بابا ماسوله ای به همراه صد نفر ازنیروهای رزمنده تحت امرش شد.۲۹

نامداران شاندرمن:

مذهبی: سید فرج موسوی روحانی جلیل القدرشاندرمنی که اولین روحانی شاندرمن و اولین محضردار منطقه بودند. شادروانسیدبهاءالدین بها که دارای خطی بسیار زیبا بودند دومین محضردار شاندرمن بعداز سید فرج موسوی بودند و پس از ایشان حجت الاسلام والمسلمین سید اسماعیلشفیعی عهده دار امور دینی مردم شاندرمن بودند و در حال حاضر روحانی بزرگوارحاج سید شفیع شفیعی عهده دار این مسئولیت هستند. از دیگر روحانیون شاندرمنمی توان به حاج آقا یوسفی پاشکم، حاج آقا قربانپور پاشکم، حاج آقا دورانیاولَم، حاج آقا امجدی، حاج آقا پورمحمد(استاد دانشگاه)، حاج آقا مستجابیوزمتر، حاج آقا علی عمودی، حاج آقا براری و … اشاره نمود.

افراد با نفوذ سیاسی: دوست محمدخان رحیمیاز خوانین شاندرمن که به گفته مردم شخصی مذهبی، عادل و مردمدار بوده است. مرزبان خان، علیقلی خان، عبدالحسین خان، مهندس محمد علی خان مرزبان(اولینمهندس تاریخ تالش با اخذ لیسانس مهندسی کشاورزی در سال ۱۳۲۲ در دانشکدهمنابع طبیعی کرج)، هوشنگ مرزبان(شهردار هشتپر قبل از انقلاب)، کدخدا امانالله خان امیراحمدی(نماینده ویژه سرلشکر آیرم در تالش و از مشاورین وهمفکران سردار مقتدر)، ناصر رفعتی(کاتب بزرگ وقت شاندرمن وآبیار شاندرمن وگسکر در سال ۳۶ و ۳۷)، دکتر ارسلان قربانی (مدرس دانشگاه و معاون وزیر)،میرزا حسین معتمدالسلطان وزیری و … را می توان نام برد.

هنرمندان:از هنرمندان استاد کامل قلیپور(خوشنویس برجسته دانشگاه تهران)، استاد سید هادی حمیدی(خواننده معروفشاندرمنی)، زنده یاد قربانعلی رضایی(تنبورساز)، زنده یاد هدایت پورجوادی(نینواز)، حسین مرادی کوره جان(شاعر)، محمد آشوری(شاعر)، مظفرامیراحمدی(شاعر)، سید منصور موسوی(شاعر)، اشکبوس  اسرارپوش(شاعر)، استادشادروان شکور شکوری(سرنا نواز)، استاد حجت اسدزاده(تنبور نواز)، بنیامینعبیدی(دارای مدرک ممتاز در رشته خوشنویسی)، مهرداد پیرنیا(بازیگرتلویزیون)، مهدی کاویانی(بازیگر) جهانی(بازیگر)، نادر مجرد(بازیگر)، محمدعمودی(بازیگر)، جهانی(بازیگر)، حمیدرضا محزون(بازیگر)، موسی چهره پوش(اولینخبرنگار شاندرمنی با خبری در سال ۱۳۴۷)، سید مهران منفرد(قاری قرآن برجستهکشوری)، اکبر بخشنده(آوازخوان سنتی ایرانی)، قربان صحرایی(نویسنده)، حسنوحدانی(نویسنده)، سلیمان عزیزی(نویسنده) و …. را می توان نام برد.

پزشکان:از جامعه پزشکی دکتر کاووسوزیری(ارتوپد)، دکتر مقصود علی پور(ارتوپد)، دکتر حسن نیرومند(جراح کلیه ومجاری ادرار)، خانم دکتر نوپرور عزیزی(جراح و متخصص گوش،حلق و بینی)، دکترروشندل(جراح مغز و اعصاب)، سخابخش و …. را می توان نام برد.

فرهنگیان:از پیشگامان فرهنگ در شاندرمننازبرار نیرومند، شمس شادرو، شادروان مومن وزیری، مقصود رفعتی، بهمن محمدی و …. می توان نام برد.

البته نامداران شاندرمنی بسیار زیاد هستند که ما در اسامی فوق به معرفی نمونه ای از آنها پرداختیم.

آموزش و پرورش در شاندرمن:

قبل از آنکه آموزش و پرورش بصورت رسمیبوجود بیاید اکثر مناطق ایران از طریق مکتب خانه ها به آموزش میپرداختند.از قدیمی ترین مکتب خانه هایی که در شاندرمن دایر بوده است میتوان نام برد:

۱ـ مکتب خانه سید نقی اختیاری ۲ ـ مکتبخانه کربلایی سید عباس مرتضوی ۳ ـ مکتب خانه سید میرزا اسدالله(میرزایسردار مقتدر) ۴ ـ مکتب خانه مشهدی ملا آقا(اهل طالقان) ۵ ـ مکتب خانه سعیدنوری معروف به میرزا سعید ۶ ـ مکتب خانه علی نوری فرزند میرزا سعید ۷ ـمکتب خانه سید کرامت قدسی ۸ ـ مکتب خانه سید رحمت هاشمی ۹ ـ مکتب خانه سیدحاجی ۱۰ ـ مکتب خانه سید غفار

اساتید مکتب خانه ها در ازای تدریس از اولپاییز تا اول بهار از هر خانواده برای هر نفر یک من(۷ کیلو) برنج دریافتمی کردند.مواد درسی مکتب آموزان الفبا،جزوه هایی به نام بیاض، قرآن، نماز،اشعار گلستان سعدی و … بود. بعدها اولین مدرسه به روش امروزی در سال ۱۳۲۸به نام دبستان مختلط دولتی جامی زیر نظر اداره فرهنگ توالش در شاندرمنتأسیس و کلاس در آن دایر گشت. کلاسهای درس این

دبستان ابتدا در کنار اتاقهای منزلشادروان وکیل ابراهیم نیا و سپس در منزل خانواده وزیری و بعدا در مدرسهفعلی ابومسلم شاندرمن برگزار می شد. پس از دبستان جامی مدارسی در بیتَم،سیاهمرد، شیخ نشین، اولم، خرفکورَه و دیگر روستاهای شاندرمن دایر شد. درنشریه سازمان آموزش و پرورش استان گیلان آمده است که مدرسه مختلط دولتیخلَوَرجان در سال ۱۳۰۰ در روستای خلَوَرجان شاندرمن تأسیس گردید و هم اکنوندارای ۲ کلاس و ۱۲ دانش آموز می باشد.در حال فعلی شاندرمن دارای مدارسمتعدد از جمله بزرگسالان، دبیرستان، راهنمایی و چند مدرسه غیرانتفاعی میباشد ولی متأسفانه شاندرمن فاقد واحد دانشگاهی و هنرستان می باشد.

ادارات و سازمانهای مستقر در شاندرمن:

بخشداری، شهرداری، اداره مخابرات، ادارهپست، پاسگاه راهنمایی و رانندگی، سر محیط بانی، ترویج و خدمات کشاورزی،مرکز بهداشت و درمان، کمیته امداد، تربیت بدنی، اداره آب و فاضلاب، ادارهگاز، کتابخانه عمومی، آتش نشانی، حوزه مقاومت بسیج، بانکها، مسجد جامع واز ادارات و سازمانهای مستقر در شاندرمن می باشند. همچنین شاندرمن دارای دوپاسگاه ایست بازرسی محمولات جنگلی در روستاهای سیاهمرد و امامزاده شفیع میباشد که وظایف بازرسی را زیرنظر سرجنگلبانی شاندرمن برعهده دارد. با توجهبه گفته معمرین اولین بانک موجود در شاندرمن بانک تعاون بود که زیر نظرشرکت تعاونی کار می کرد و پس از آن بانک صادرات در سالهای ۴۳ یا ۴۴ تأسیسشد. شهربانی نیز در شاندرمن قدمت بالایی دارد و اولین فرمانده آن یاقبلیخان شجاعی بود و پس از وی شخصی به نام دیلمی آمد که باعث بوجود آمدن نظم وامنیت بالایی در شاندرمن شد.

راههای ارتباطی:

شاندرمن با یک خط جاده آسفالته که از مرکزبازار شاندرمن می گذرد به ترتیب زیر با شهرها و مناطق دیگر ارتباط دارد: از ناحیه جنوب با ماسال، از طرف شرق با ضیابر، از طرف شمال با پونل و ازهمین مسیر با رضوانشهر و بندر انزلی و شهرستان تالش و آستارا راه دارد. علاوه بر این، راه عبوری اغلب روستاهای شاندرمن آسفالته می­باشد

ویژگیهای اقتصادی:

مردم شاندرمن از دیر باز مردمی دامداربوده اند که در کنار آن به زراعت دیم و زنبور داری نیز توجه داشته اند اینمردم بعد از سالیان دراز از کوهستان فرود آمدند و در نواحی ارتفاع کوهپایهای پست جلگه ای اسکان یافته اند و کشت برنج را نیز دنبال کرده اند

اهم فعالیت های اقتصادی مردم شاندرمن عبارتند از :

کشاورزی

کشاورزی فعالیت عمده مردم شاندرمن می باشدو تقریباً به کشت برنج محدود نمی شود و در زمانهای بعد از برداشت برنج درفصل تابستان و اوایل فصل پاییز به کشت سویا و لوبیا هم می پردازند البتهکشت برنج علاوه بر تأمین احتیاجات غذایی عمده ترین کشت تجاری و منبع اصلیدر آمد اهالی محسوب می شود.

دامداری

شغل اصلی کوه نشینان شاندرمن می باشد و درنواحی کوهپایه ای و جلگه ای نیز هر کشاورز برای تأمین محصولات دامی نظیرشیر، ماست، کره، …. اقدام بر نگهداری چند دام می کند.

طیور: پرورش طیور در تمام نقاط شاندرمنرواج دارد و هر خانوار روستایی به تناسب امکاناتی که دارد به پرورش تعدادیطیور اقدام می کند. پرورش طیور در شاندرمن بیشتر بر تولید و نگهداری اردک،غاز، بوقلمون و مرغ و خروس استوار است. تولید سالانه طیور در شاندرمن درحدود ۰۰۰/۱۵۰۰ قطعه از انواع مختلف می باشد که نقش بسزایی در اقتصاد هرخانواده ی روستایی ایفا می کنند.

زنبور داری

شاندرمن محیط مناسب برای پرورش زنبور عسلمی باشد به همین خاطر علاوه  بر اینکه عده ای از تالشان شاندرمن بخصوص درنواحی کوهپایه ای به پرورش زنبور عسل می پردازند گروهی از اهالی زنبور داراردبیل و نواحی همجوار برای بهره مندی از گیاهان متنوع شاندرمن کندوهای عسلرا برای ماههای بهار و تابستان و حتی پاییز و زمستان به این بخش دامداریهدایت می کنند که نمونه آن در روستای سیاهمرد و در کوهپایه مشاهده می شود.

پرورش کرم ابرایشم

در فصل بهار و با آغاز گرما گروهی از مردمشاندرمن که دارای توتستانهای مناسب می باشند شروع به پرورش کرم ابرایشم وتولید پیله ابرایشم می کنند که تعداد آنها نیز کم نمی باشد.

باغداری

در شاندرمن باغداری به دو شکل مشاهده می گردد که عبارتند از :

باغاتی که در آن انواع درختان میوه کشت میکنند که بعد از بالغ شدن درخت از میوه آن برای خوراک خود و یا فروش بهبازار استفاده می کنند.

باغاتی که در آن محصولات جالیزی و سبزیجاتمختلف و متنوع برای مصرف خود باغدار یا برای فروش در بازار کاشته می شونداین باغات در روستای شالکه به وفور دیده شود.

صنایع دستی:

از صنایع دستی میتوان جاجیم بافی، گلیم بافی، جوراب بافی، شال بافی، چادر شب، یراق کاری، کلاه، باشلاق و … را نام برد.

عمده محصولات شاندرمن عبارتنداز:

برنج، عسل طبیعی، فراورده های دامی(ماست،کره، پنیر، پشم) و محصولات باغی گوجه سبز، گردو، ازگیل، خوج، انبه، پیاز وانواع سبزیجات، مرکبات و انواع خورشت های محلی، مرباهای محلی، ترشیهایمحلی، حلواهای محلی و … .

مذهب:

مذهب اهالی شاندرمن شیعه دوازده امامی می باشد.

بازار شاندرمن:

بازار شاندرمن مانند اکثر بازارها در کناررودخانه تشکیل شده است که بازار هفتگی آن موسوم به بازار جمعه در روز پنجشنبه برگزار می شود. گفته می شود در گذشته شاندرمن دارای سه بازار هفتگیبوده است که در روز چهارشنبه در چاله سرا، در روز سه شنبه در چماچار و درروز جمعه در شاندرمن برگزار می شده است و به همین خاطر این شهر به بازارجمعه معروف است که پس از انقلاب اسلامی بازار بعلت برگزاری نماز جمعه بهروز پنج شنبه انتقال یافت. بازار شاندرمن بازار بسیار قوی است که در روزپنج شنبه(بازار هفتگی) مردم از روستاها و شهرهای اطراف برای تهیه مایحتاجخود به آنجا می آیند. در گذشته بازار شاندرمن در دست خوانین شاندرمن و سپسسردار مقتدر و سلیمان پاشاخان بود که مالکان زیر بازار را از آنها خریدارینمودند. بازار شاندرمن قبل از آنکه تبدیل به شهر شود از نظر مالکیت به ۵۲۸سهم تقسیم می شود که سهم خانواده ماسالی ۲۸۴ سهم(۸/۵۳ درصد)، خانواده حاجتیمقدم ۱۲۸ سهم(۲/۲۴ درصد)، سرلشگر آیرم ۸۸ سهم(۷/۱۶ درصد)، محمد حسینمرزبانی ۲۸ سهم(۳/۵ درصد) می باشد.

ورزش در شاندرمن:

بازیهای بومی محلی علاوه بر شکار و اسب سواری عبارتند از:

تالش کیشتی(وج)(vaj)((tal∂ŝa kiŝti، لپهمزا(l∂pa m∂zā)، دومه دومه مزا(dume dume m∂zā)، ووزَ مزا() (vuza m∂zāدالهمزا(dāla m∂zā)، کلامزا (k∂lā m∂zā)،مایَه مزا(māya m∂zā)، لینگه لینگهلواشَ(linge linge lavāŝa)، یعقوب به(yaĝub be)، پیته مزا،(pita m∂zā)،دخسَ مزا(dax∂s m∂zā)،و……

تالشَ کیشتی(وج)Tāl∂ŝa  kiŝti (vaj):

یکی از ورزش های مهم در تالش، کشتیباستانی تالشان یعنی کشتی با وجvajمی باشد. حجت اسدزاده ساکن بایه زاد محلهشیخ نشین  یکی از معمرین شاندرمن می گوید: در روز سیزده به در هر سال دربازار شاندرمن به داوری پرویز وزیری کشتی می گرفتیم و سازنده ای بنام اُستاعلی داشتیم که به همراه ساز و دایره ونی پسرانش، کیشتیه پردَ را مینواختند و کشتی برگزار می شد. از پهلوانان معروف و نامی شاندرمن می توان بهمرحوم افراسیاب خانی  معروف به(ابرو سیا)اهل روستای دران، قربان اسماعیلزاده اهل روستای پشَدْ، سعدی محزون، اَنا شعبانی و جوروق شعبانی اهل روستایسیاه مرد،  قلم غیابی، شعبانعلی اسدزاده  اهل روستای بایه زاد و محمد علیخورسندی  معروف به ثانی را نام برد.

ازبهترین های ورزش شاندرمن در دوره نوینمی توان عزیز قلی پور و رحمان نقیبی(بنیانگذاران ورزشهای رزمی در شاندرمن)،تقی سالاری(قهرمان آسیا)، هلاکو نظرنیا(بازیکن تیم ملی دو و میدانی وقهرمان استان و بازیکن سپیدرود رشت)، آصف نظرنیا(قهرمان دو و میدانی کشور)،محمد معاف(قهرمان ورزش رزمی در کشور)، بهروز مرادی(بازیکن تیم ملی شطرنج)،فرشید محمدیاری(مدرس دانشگاه و بازیکن سپیدرود رشت)، ارسطو فرزین(بازیکنسپیدرود رشت)، فرشید اخوان(بازیکن سپیدرود رشت) و …. را می توان نام برد.

آثار تاریخی،اماکن مذهبی و گردشگری:

شاندرمن سرشار از مناظر دیدنی و دل انگیزشامل جنگلهای سرسبز انبوه و باستانی،  غارها و قلعه ها، محوطه های تاریخی وباستانی، بقاع متبرکه، آبشارها و رودها و رودخانه های خروشان، ییلاقاتمفرح و روح نواز است که هر ساله تعداد زیادی گردشگر را از نقاط مختلف کشور وحتی خارج از کشور به سوی خود جلب می کند.

جاذبه های مذهبی:

بقعه متبرکه امام زاده شفیع:

این بقعه در روستایی با همین نام در ۷کیلومتری غرب شهر شاندرمن در کنار جاده و در یک منطقه کوهپایه ای با مناظرطبیعی و انسانی واقع شده است. بنا به نقل سینه به سینه، امام زاده شفیع ازاعقاب حضرت امام موسی کاظم(ع) است و تنها اثر مذهبی ـ تاریخی شهرستان ماسالو شاندرمن است که دارای تاریخ مکتوب می باشد. تلفیق سه عنصر طبیعت، فرهنگ ومذهب جلوه ای از زیبایی ها را به نمایش گذاشته است.

بقعه متبرکه آقا سید ابراهیم:

این بقعه در ۳ کیلومتری شهر شاندرمن درروستای قران واقع است. در محوطه آن یک چشمه آب معدنی وجود دارد که گفته میشود برای برخی از امراض پوستی مفید است.

مسجد آقاسید رضا:

این مسجد در ۳ کیلومتری شهر شاندرمن درروستایی بنام دلیجان واقع است. حوزه عملکرد این مسجد بسیار وسیع بودهبطوریکه از مشهورترین اماکن توریسم پذیر حوزه تالش محسوب می گردد و ازامکانات رفاهی مناسبی برخوردار است.

از دیگر اماکن متبرکه شاندرمن می توان بهمسجد چله خانه انجیلان، پیرون بست پلنگ سرا، ملا محمد وزمتر،درویش شاهَمیرسیاهمرد نزدیک چاله سرا، اَقَه سید صالح و… اشاره نمود.

جاذبه های طبیعی:

معروفترین ییلاقات شاندرمن عبارتند از:

دَشتِه، سرَسی، اَلَنزَه، بابوئه چال،ییلاق تاریخی سیفی، نوزدان سَر، هَژدان سَر، خَشَه خوار، سیف آستونَه،نایَه شَر، خشکَه دریا، لارَژییَه، کَلَه، موزالو، علی واش، شالَه را،هفتَه خونی، اولَمَه گیریَه، سِرَوا، وییَرگا، وَناو، چَرَچال، گُلی دشت و

معروفترین قشلاقات شاندرمن عبارتند از:

کوهسار، لِلِکون، لَچور، قشلاق باستانیگُلگول، قشلاق افسانه ای حاجی بیجار، چاسنَس، اورما، بارگا برُم، پَنگاپِشت، جیرَشَر، شولَه لیش، رشکوم، لَتَشت، کوهَه بن و

از قلل مرتفع شاندرمن می توان بهدیگاه(دیگوئه) چهارمین قله مرتفع استان گیلان به ارتفاع ۲۶۱۱متر، شاه پیلینبه ارتفاع ۲۶۰۰متر، بییَه چال، آرجَپا و بزن دار اشاره نمود.

خشکَه دریا:

این اکوسیستم آبی طبیعی در ارتفاعات۱۶۰۰متری شاندرمن واقع است و به دلیل شکوه و زیبایی خاص خود و بکر وناشناخته بودن و برخورداری از حیات جانوری(مرال و شوکا) و گیاهی نادر ازسایتهای منحصربفرد و مهم توریسم طبیعت پسند است. وسعت این دریاچه ۵/۱۲هکتار و عمق متوسط آن ۱۰ متر می باشد.

غار آویشو:

غار آویشو با انتهای ناشناخته در ارتفاع۱۳۰۰متری از سطح دریا در منطقه ای کوهستانی در قلب جنگلهای باستانیشاندرمن در حدود ۳۷ کیلومتری جنوب غربی شهر شاندرمن قرار دارد. این غار چندسال قبل توسط افراد بومی منطقه مورد شناسایی قرار گرفت و به لحاظ ساختاریاز غارهای منحصربفرد استان و کشور می باشد که در سنگهای آهکی ایجاد شدهاست. این غار که بزرگترین و طویل ترین غار استان گیلان محسوب می شود دارایهشت چاه می باشد. آبادی های فصلی اطراف غار آویشو مناطقی چون تالی بنه،فلکه ویر، نالبرن، ونگه ژیه، گاگیره پشت، اَندَچَر و خماسون را می توان نامبرد. اشکالی چون استالاکتیت و ستون های آهکی چشم اندازهای زیبا و منحصربفردی در این غار به وجود آورده و بر جذابیت آن افزوده است. از دیگر غارهایشاندرمن می توان به سیا چا در سیاهمرد، غار دییَه لونَه، غار گِشَه سنگ،غار ماستَه بَلَنگا در ییلاق ساگیلَه سَر، وَرَه خل و …. را نام برد.

آبشار وَزَن:

این آبشار در آرجَپای شاندرمن واقع است وزیبایی خاصی را به آنجا بخشیده و چشم انداز منحصر بفردی را داراست. از دیگرآبشارها در شاندرمن می توان به آبشار شَتَه میل، آبشارویوَز، آبشاراَلَنزَه، آبشار وزمی، آبشار واشیار و.. نام برد.

رود مرغک(الکان رود):

رود شاندرمن که از ارتفاعات ۱۶۰۰متری خشکهدریا آبگیری و با کانالیزه شدن در شاخه اصلی به نام مرغک در تالاب انزلیتخلیه می شود. مهمترین کانون جمعیتی آن، شهر شاندرمن است و به دلیل وضعیتتوپوگرافی و شرایط مناسب آب و هوایی از پوشش گیاهی و حیات جانوری متنوعیبرخوردار است.

جاذبه های تاریخی ـ باستانی:

دارالحکومه بیتم(خانه وراث رحیمی):

این بنای تاریخی در روستای بیتم که در گذشته مرکز حکومتی شاندرمن بود استقرار

دارد و در دو طبقه با مصالح بومی و بامعماری منحصربفردی در عهد قاجار ساخته شده است و به گفته اهالی منطقه بیشاز ۲۵۰ سال قدمت دارد. در سال ۱۳۸۴ این بنا به عنوان آثار ملی به ثبترسیدهاست.

محوطه باستانی بایه زاد محله شیخ نشین:

از نتایج کاوش های انجام گرفته مشخص شد کهاین محوطه باستانی یکی از قدیمی ترین محوطه های بجامانده در جلگه گیلاناست که در نوع خود در باستان شناسی دوره های تاریخی و اسلامی بی نظیر است ودر بردارنده آثار دوره های مربوط بع ادوار مختلف است.

گورستان گُلگول، کوتِک، جیرَشَهر، دیگوئه،شاه پیلین، شولَه لیش، شَرگا، شَرَوَر، تپه دییَه لونَه و… از جمله مناطقباستانی و تاریخی شاندرمن می باشد.

نتیجه:

هدفم ازاین نوشتار معرفی یکی از زیباترین قطعه های بهشت خداوند در سرزمین تالش وگیلان بود. انشاالله که خوشتان آمده باشد و به شهر زبیا و توریستی ما سفریخوب و خوش داشته باشید.

منابع و پی نوشت ها:

۱ـ اصلاح عربانی،ابراهیم و دیگران،۱۳۸۷،کتاب گیلان،ج۵،نشر پژوهشگران ایران،ص ۱۹۰۶

۲ـ اسحاقی،روح الله،۱۳۸۲،وجه تسمیه شهرها و آبادیهای تالش،فصلنامه تحقیقات تالش،ش ۷ و ۸،ص ۱۲۴

۳ـ جهانی،مهرزاد،۱۳۸۵،وجه تسمیه ماسال و شاندرمن،ماهنامه تیجَرَه،ش ۲۸ و ۲۹،ص۱۳ و ۱۴

۴ـ اسحاقی،روح الله،۱۳۸۲،وجه تسمیه شهرها و آبادیهای تالش،فصلنامه تحقیقات تالش،ش ۷ و ۸،ص ۱۲۴

۵ـ جهانی،مهرزاد،۱۳۸۵،وجه تسمیه ماسال و شاندرمن،ماهنامه تیجَرَه،ش ۲۸ و ۲۹،ص۱۳ و ۱۴

۶ـ عبدلی،علی،۱۳۸۶،تاریخ تالش،نشر جامعه نگر،ص ۲۳۶

۷ـ رابینو،۱۳۷۴،ولایات دارالمرز ایران ـ گیلان،ترجمه جعفر خمامی زاده،نشر طاعتی،ص ۵۳ و ۵۴

۸ـ اصلاح عربانی،ابراهیم و دیگران،۱۳۸۷، کتاب گیلان ج۵،نشر پژوهشگران ایران،ص ۱۸۷۶

۹ـ عبدلی،علی،۱۳۶۹،تالشها کیستند،ص ۸۸(به نقل از کتاب گیلان ج۵ ص ۱۸۸۱)

۱۰ـ اصلاح عربانی،ابراهیم و دیگران،۱۳۸۷،کتاب گیلان،ج۵،نشر پژوهشگران ایران،ص۱۹۰۷

۱۱ـ نورانی ،اسماعیل ، هِراندان (معرفی حویق تالش ) ،ماهنامه تالش، ش ۲۳ ، ص ۷

۱۲ـ اصلاح عربانی،ابراهیم و دیگران،۱۳۸۷،کتاب گیلان،ج۵،نشر پژوهشگران ایران،ص۱۰۰۶

۱۳ـ آقاجانی،عبدالکریم،۱۳۷۸،جستارهایی در تاریخ تالش در گستره ایران ،انتشارات آنا

۱۴ـ لغتنامه دهخدا

۱۵ـ میرزا ابراهیم،۱۳۵۵،سفرنامه مازندرانو استرآباد و گیلان،به کوشش مسعود گلزاری،نشر بنیاد فرهنگ ایران،ص ۱۹۸(بهنقل از کتاب گیلان،ج ۵،ص ۱۸۸۰)

۱۶ـ خودزکو،الکساندر،۱۳۸۵،سرزمین گیلان،ترجمه دکتر سیروس سهامی،نشر فرهنگ ایلیا،ص ۲۰ و ۲۱ و ۱۱۲ و ۱۱۳

۱۷ـ رابینو،۱۳۷۴،ولایات دارالمرز ایران ـ گیلان،ترجمه جعفر خمامی زاده،نشر طاعتی،ص ۱۲۸

۱۸ـ همان

۱۹ـ رابینو،۱۳۷۴،ولایات دارالمرز ایران ـ گیلان،ترجمه جعفر خمامی زاده،نشر طاعتی،ص ۱۲۸ و ۱۲۹

۲۰ـ عبدلی،علی،۱۳۷۸،چهار رساله در تاریخ و جغرافیای تالش،نشر گیلکان،ص ۱۰۵ تا ۱۰۷

۲۱ـ رابینو،۱۳۷۴،ولایات دارالمرز ایران ـ گیلان،ترجمه جعفر خمامی زاده،نشر طاعتی،ص ۱۲۸ تا ۱۳۳ و ۱۷۶ تا ۱۷۹

۲۲ـ بازن،مارسل،برمبرژه،کریستیان،۱۳۶۵،گیلان و آذربایجان شرقی،ترجمه دکتر مظفر امین فرشچیان،نشر توس،ص ۱۹۴

۲۳ـ بازن،مارسل،۱۳۶۷،تالش منطقه ای قومی در شمال ایران،ج۲،نشر آستان قدس رضوی،ص۵۴۳ و ۵۴۲

۲۴ـ برمبرژه،کریستیان،۱۳۷۰،مسکن و معماریدر جامعه روستایی گیلان،ترجمه علاالدین گوشه گیر،ص مختلف و نیز ـبازن،مارسل،برمبرژه، کریستیان،۱۳۶۵،گیلان و آذربایجان شرقی،ترجمه دکتر مظفرامین فرشچیان ، نشر توس،ص مختلف

۲۵ـ اصلاح عربانی،ابراهیم و دیگران،۱۳۸۷، کتاب گیلان ج۵،نشر پژوهشگران ایران،ص ۱۸۸۰

۲۶ـ ستوده،منوچهر،۱۳۷۴،از آستارا تا آسترآباد،ج۱،نشر آگه،ص ۱۰۸ تا ۱۱۱

۲۷ـ احمدی،حسین،۱۳۸۰،تالشان،نشر وزارت امور خارجه، ص ۵ و ۶

۲۸ـ لنکرانی،میرزا احمد،۱۳۸۰،اخبارنامه،به کوشش علی عبدلی،نشر وزارت امور خارجه،ص ۶۳

۲۹ـ صحرایی چاله سرایی،قربان،۱۳۸۷،نقش شاندرمنی ها در نهضت جنگل،ماهنامه تالش،ش ۳۸،ص ۸

۳۰ـ تحقیقات میدانی نگارنده

 

 

Print Friendly, PDF & Email

درباره‌ی مدیر

یک نظر

  1. Avatar

    با تشکر از مطالب شما. متاسفانه مطالب ذکر شده شما در خصوص نامداران وتاثیر گزاران بر تاریخ شاندرمن بخشی سانسور شده ویا از خانواده های وزیری ،سالاری، ومقدم که هر کدام در طول تاریخ شاندرمن در همه زمینه ها چه در مبارزات سیاسی ونظامی تاریخی وهمچنین در عرصه های علم ودانش نه تنها در سطح استان بلکه در سطح کشور نیز شناخته شده اند یادی نشده امیدوارم انتشار مطالب شما با تحقیق گسترده تر ودقیق تر صورت پذیرد چون واقعیت تاریخی هیچ وقت قابل حذف شدن نیست.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کد امنیتی را وارد کنید *