خانه > سرزمین تالش > جاذبه های طبیعی لمیر تالش

جاذبه های طبیعی لمیر تالش

طبیعت لمیر تالشابراهیم ابراهیمی سقزچی-   محمد فدائیان

چکیده:

 منطقه لمیر سرزمینی جنگلی و سرسبز در کوههای تالش است که در زون ساختاری البرز غربی- آذربایجان  قرار گرفته است.  مطالعات میدانی و کتابخانه ای صورت پذیرفته در این منطقه نشان دهنده این است که سطح  وسیعی از این منطقه را سنگ های آتشفشانی از نوع آندزیتی پوشانده است. عملکرد فرآیند های مختلف زمین شناسی مانند فعالیت های آتشفشانی ،  هوازدگی و فرسایش باعث ایجاد مجموعه متنوعی از آبشار های مرتفع و زیبا، چشمه ها، دره ها و پرتگاههای زیبا و رودخانه های فصلی و دائمی در این منطقه شده است. هر یک ازاین پدیده ها به عنوان میراث های ارزشمند زمین شناسی می باشند و بستر مناسبی را برای توسعه صنعت ژئوتوریسم  فراهم آورده اند، ولی تاکنون به دلیل عدم معرفی مناسب و کافی برای زمین شناسان، گردشگران و ورزشکاران نا آشنا می باشد که ما سعی میکنیم بخشی از این جلوه های طبیعی زیبا را معرفی نماییم.

مقدمه:

 کوه های تالش به لحاظ تعدد و تنوع پدیده های زیبای زمین شناختی و زیستی جزو شگف انگیز‌ترین نقاط ایران بشمار می رود، این منطقه کلکسیون ارزشمندی از زیبایی های آفرینش خالق هستی را در خود جای داده که کمتر در دیگر نقاط ایران ما شاهد آن هستیم. این کوه ها بخشی از زون البرز غربی-آذربایجان بشمار می روند و دارای راستای شمالی جنوبی هستند و فعالیت های مختلف زمین شناختی و زیستی در این منطقه باعث ایجاد مجموعه متنوعی از  پدیده های دیدنی همچون: چشمه ها،  رود خانه ها، آبشار ها، کوه ها، دره های زیبا، اشکال فرسایشی، جنگل ها و مراتع گردیده که هر یک در نوع خود بی نظیرند و هر گردشگری با توجه به سلیقه و علاقه مندی شخصی با مقاصد پژوهشی، بوم گردشگری، سرگرمی و تفریح، ژئوتوریسم ماجرا جویانه و ورزشی می تواند از این مواهب بهره مند گردد.

 روش تحقیق:

ابتدا منابع کتابخانه‌ای موجود جمع آوری و مطالعه گردید و امکان سنجی بررسی های میدانی و صحرایی منطقه مشخص و دسته بندی گردید. از طریق نقشه های جغرافیایی و توپوگرافی، راههای دسترسی تعیین و عملیات میدانی آغاز گردید. در ادامه عکسبرداری و مطالعات زمین شناسی و زمین گردشگری در منطقه صورت گرفت. در این پژوهش دقت شده بهترین و مهمترین جاذبه های مناطق کوهستانی، جنگلی و مرتعی در محدوده جغرافیایی فوق معرفی شود ولی عمق زیبایی و تنوع زمین شناسی محدود به مطالعه این پژوهش نمی باشد.

بحث و بررسی:

 منطقه مورد بررسی در طول جغرافیایی ۳۸ دقیقه ۱۲ تا ۳۸ درجه و ۱۴ دقیقه شمالی، ۴۸ درجه و۴۲ دقیقه تا ۴۸ درجه و ۵۲ دقیقه شرقی  مابین استان های اردبیل و گیلان قرار گرفته است. منطقه مورد مطالعه شامل بخش حور و روستای سقزچی، قسمت جنوبی جنگل فندقلو و بخش ویلکیج جنوبی شهرستان نمین در استان اردبیل و روستا‌های سفید سنگان، درزه کری، گرو و مسکین از توابع لمیر استان گیلان می باشد(شکل ۱٫

–          جاده اردبیل – خلخال و رسیدن به سه راهی جاده حور و عبور از روستا های پیرا قوم، تپراقلو و انتخاب یکی از راه های منتهی به حور یا سقزچی برای رسیدن به کوه سنگر( این مسیر از شهر اردبیل تا کوه سنگر ۴۷ کیلومتر می باشد.

 –          جاده اردبیل – آبی بیگلو و تفرجگاه جنگلی فندقلو و عبور از روستا های مرنی و یونجالو و رسیدن به جاده حور و ادامه دادن یکی از دو میسیر منتهی به بخش حور و روستای سقزچی برای رسیدن به کوه سنگر ( این مسیر از شهر اردبیل تا کوه سنگر ۵۲ کیلومتر می باشد.)

–          جاده اردبیل – ننه کران پس از طی مسافتی در حدود ۲۰ کیلومتر و از طریق روستاهای کله سر، آرپاتپه، نیارق آلادیزگه سوها، سقزچی و حور می توان به سایر بخش های منطقه مورد مطالعه دسترسی پیدا کرد.

–          جاده آستارا – تالش، ۲۰ کیلومتری جاده آستارا- تالش و رسیدن به لمیر و عبور از روستا های سفید سنگان و درزه‌کری

 راه های ماشین رو در استان اردبیل تا ایستگاه رادیو‌تلویزیونی کوه سنگر و در استان گیلان تا روستای درزه‌کری امتداد دارند و برای مشاهده  اکثر پدیده ها بایستی چند ساعتی در یک مسیر زیبای جنگلی پیاده روی کرد. امروه پیاده روی در این مسیر طرفداران زیادی پیدا کرده است طوری که گردشگران و کوه نوردان از استان اردبیل مسیر کوه سنگر تا شهر لمیر را پیاده روی می کنند و گروهی دیگر نیز از سمت استان گیلان  مسیر  لمیر تا کوه سنگر را می پیمایند. مسیر کوه سنگر به لمیر با پیاده روی مداوم ۵  ساعته و مسیر لمیر به کوه سنگر با توجه شیب منطقه و سربالایی بودن مسیر ۷ ساعته می باشد، ولی اکثر گردشگران و کوه نوردان برای بهره مندی بیشتر از جاذبه های طبیعی این مسیر رویایی یک یا چند شب را در کوهستان سپری می کنند.

این منطقه از نظر زمین شناسی در زون البرزغربی – آذربایجان واقع شده است و سنگهای دوران دوم به صورت دگرشیب در بستر و زیر سنگهای آتشفشانی ائوسن قرار گرفته اند. این سنگها مربوط به دوره کرتاسه فوقانی بوده و شامل مجموعه ای از سنگهای آندزیتی و برش های آندزیتی و توف هستند. سنگهای آتشفشانی ائوسن و پلیوسن با ماهیت آلکالن و کالک آلکالن مربوط به فعالیت های آتشفشانی فاز انبساطی لارامید بوده و قابل مقایسه با ولکانیکهای زون آذربایجان _ البرز  قفقاز کوچک است و بر اساس تجزیه شیمیایی سنگهای آتشفشانی این منطقه نظریه مذکور را تأیید می‌کند.  سنگهای آتشفشانی بخش اعظم منطقه را شامل می شود و مابقی آن را سنگهای دوران دوم و اندکی رسوبات کواترنر تشکیل داده است. در منطقه مورد مطالعه مجموعه ای از واحد های سنگی آذرین و رسوبی دیده می شود که واحدهای رسوبی را کنگلومراها و رسوبات پیروکلاستیک تشکیل می دهد و واحدهای آذرین را سنگهای آتشفشانی ائوسن در نواحی جنوبی تشکیل داده است.

 در بستر و حاشیه رودخانه ها نیز رسوبات سخت نشده و پادگانه های آبرفتی کواترنر قرار گرفته است. بنابراین همانطور که مشخص است در منطقه مورد مطالعه سنگهای قدیمی تر از کرتاسه مشاهده نمی شود و از نظر چینه شناسی شامل توالی سنگهای رسوبی و آذرین سنوزوئیک و به مقدار کمتر کرتاسه فوقانی می باشد. وجود سنگهای سخت آذرین در منطقه مورد مطالعه و عملکرد گسل ها و درزو شکاف ها نقش اساسی در شکل گیری آبراهه ها، پرتگاهها و دامنه ها و مورفولوژی منطقه دارد. نتایج بدست آمده از تفسیر نقشه گسل ها ی منطقه نشان می دهد که در این منطقه سیستم گسل ها به صورت متقاطع و تقریبا در کلیه راستا ها می باشد که این موضوع باعث شده است که شبکه گسترده ای از درز و شکاف ها را ایجاد کنند. ولی به طور عمده گسل های منطقه دارای روند های  N25 E , N30 W, N50 W می باشند. بخش عمده گسل ها در جنوب و شمال منطقه مورد مطالعه متمرکز شده اند . از گسل های مهم که از اطراف این منطقه عبور کرده و شاخه های فرعی آنها در این منطقه توسعه یافته و در تشکیل سیستم های گسلی فرعی و درز و شکافها نقش اساسی داشته اند می توان به گسل های هیر و نئور اشاره نمود.

با توجه به تعدد پدیده های زیبای گردشگری منطقه تنها به ذکر تعدادی از این پدیده ها بسنده می نمائیم و پدیده ها را به ترتیب از سمت استان اردبیل و منطقه کوه سنگر تا روستای سفید سنگان در استان گیلان مورد بررسی قرار می دهیم.

فیل داشی (سنگ فیل): در مراتع دامنه کوه سنگر منظره‌ای بسیار زیبایی از یک سنگ فرسایش یافته به شکل سر فیل وجود دارد که فیل‌داشی یا سنگ‌فیل نام دارد. جنس این سنگ از آندزیت است که تحت تاثیر عوامل هوازدگی به شکل سر فیل در آمده است. این سنگ در کنار راه ارتباطی روستای حور به ایستگاه کوه سنگر قرار گرفته است. فیل داشی و بطور کلی منطقه کوه سنگر به لحاظ تاریخی و باستان شناسی هم دارای اهمیت می باشد که نیازمند تحقیقات بیشتر باستان شناسی در این منطقه می باشد(شکل ۲٫

کوه سنگر:

کوه سنگر با ارتفاعی در حدود ۲۱۲۰ متر از سطح دریا مرتفع‌ترین کوه در منطقه ویلکیج و جنگل های فندقلو است که در بالادست روستای حور و سقزچی قرار گرفته است. کوه سنگر از موقعیتی استثنایی در منطقه جنگل‌های فندقلو برخوردار می‌باشد چرا که انتهایی‌ترین و جنوبی‌ترین نقطه جنگل‌های فندق‌لو به شمار می‌رود و به لحاظ گردشگری و دامپروری دارای اهمیت ویژه‌ای است. کوه سنگر سکونت گاه مردمان سخت کوش و مهمان نواز تالشی(که در این منطقه به نام گالش شناخته می شوند.) است. موقعیت استثنایی و ارتفاع زیاد کوه سنگر باعث شده که قله آن بهترین نقطه برای احداث ایستگاه رادیو تلویزیونی باشد در یک روز صاف و آفتابی از فراز قله این کوه می‌توان مناظرهای بی‌نظیری از کوه‌های تالش، دریایی از ابر، صخره‌ها و دره‌های پوشیده از جنگل‌های استان گیلان و جنگل فندقلوی استان اردبیل، کوه سبلان، سد‌سقزچی اردبیل و دورنمائی از دریای خزر را مشاهده‌کرد(شکل ۳).

دره و صخره گوملی‌ جیه:

 دره زیبا و شگف انگیز گوملی جیه حاصل عملکرد یکی از شاخه های فرعی گسل نئور می باشد. این دره عمیق و پرتگاه ایجاد شده به خوبی قدرت عملکرد گسل نئور را نشان می دهد. دره قوملی‌گون‌ای در سمت راست ایستگاه رادیو تلویزونی کوه سنگر قرار گرفته است و راه دسترسی به لمیر در این دره قرار گرفته است این دره را می توان نقطه ابتدایی رودخانه دائمی لمیر دانست

مجموعه آبشار های مسکین:

 بعد از سه ساعت پیاده از سمت کوه سنگر به روستا های مسکین و گرو با مردمانی سخت کوش و مهمان نواز می رسیم. در این منطقه ما شاهد آبشار ها و پرتگاه های زیبای متعددی هستیم که در اثر عملکرد گسل های منطقه ایجاد گردیده اند که در اینجا فقط تعداد اندکی از آنها را معرفی می کنیم که به دلیل بکر بودن منطقه به طور رسمی نام گذاری نشده اند در اینجا ما بطور کلی همه این آبشار ها را به نام مجموعه آبشار های مسکین معرفی می کنیم. آبشار اول: این آبشار نرسیده به روستای مسکین قرار گرفته که ارتفاع آن در حدود۴ متر از سطح آب و از بستر رودخانه ۵/۵ متر می باشد و برای شنا بخصوص در فصول گرم سال بسیار مناسب می باشد. آبشار دوم: این آبشار نرسیده به روستای مسکین و در مسیر حرکت بعد از آبشار اول قرار گرفته که ارتفاع آن در حدود۴۰ متر می باشد، الیته تصویر مربوطه زیر فقط قسمتی از این آبشار می باشد که به دلیل شرایط فیزیکی این نطقه و پوشش جنگلی امکان تهیه تصویر بطور کامل وجود ندارد.آبشارسوم: این آبشار که از نظر حجم آب نسبت به دو آبشار قبلی کمتر است و کمی پایین تر از روستای مسکین قرار گرفته است که ارتفاع آن در حدود ۱۵ متر می باشد. در این آبشار شگفت انگیر قرار گیری لایه های شیلی سیاه رنگ را می بینیم که زیبایی این آبشار را دو چندان کرده است.

آبشار لمیر:

 آبشار لمیر را به جرأت می توان یکی از زیبا ترین و مرتفعترین آبشار های ایران نام برد که از نگاه تیز بین گردشگران دور مانده است. این آبشار در پایین دست روستای مسکین و بالادست روستای درزه کری قرار گرفته است. که متشکل از سه آبشار پله مانند است. ارتفاع آبشار اصلی ۷۵ متر، آبشار بالادست ۱۴ متر و آبشار پایین نیز در حدود ۱۶ متر است. قسمت عمده ارتفاع آبشار را لایه های شیلی سیاه رنگ تشکیل داده است که به همراه پوشش گیاهی وجنگلی منطقه جلوه خاصی به آبشار داده است بطوریکه آدمی را محو تماشای خود می کند.

رود خانه لمیر:

 این رودخانه از دامنه کوه سنگر و کوههای دیگر منطقه سرچشمه می گیرد و پس از عبور از مسیر های پر پیچ خم خود را به دریای زیبای خزر می رساند. این رودخانه دائمی بوده و حتی در سال های کم آبی  نیز دارای آب کافی برای ساکنان منطقه می باشد. این رود خانه در سالیان گذشته چندین بار طغیان کرده است و آثار وقوع سیلاب های مهیب به راحتی در اطراف رودخانه قابل مشاهده می باشد، طوری که توانسته سنگ های چندین تنی را با خود حمل نماید و در قسمت های پائین دست رود خانه قرار دهد، بعضی از این سنگ های غول پیکر دارای گرد شدگی خوبی نیز هستند که حاکی از طی مسافت زیاد توسط رود خانه می باشد. این رودخانه در مسیر حرکت خود سنگ بستر را نیز فرسایش داده و باعث ایجاد استخر های طبیعی با عمق زیاد گردیده است

نتیجه گیری:

منطقه لمیر و بطور کلی کوههای تالش مجموعه ارزشمندی از میراث های زمین شناسی را در خود جای داده اند که هریک در نوع خود بی نظیرند ولی متأسفانه بخوبی برای گردشگران معرفی نشده اند.کوههای تالش و بخصوص منطقه مورد مطالعه ناشناخته های زیادی چه به لحاظ زمین شناسی و چه به لحاظ زمین گردشگری در خود جای داده که نیاز مند تحیقات بیشتر است. در منطقه مورد مطالعه عملکرد فرآیند های تکتونیکی و سایر فرآیند های زمین شناسی باعث ایجاد پدیده های زیبای ژئوتوریسمی همچون آبشار ها، دره ها، چشمه ها، رودخانه ها، اشکال فرسایشی و… شده است که همه آنها را نمی توان در قالب متن یا تصویر یک بعدی بطور شایسته توصیف نمود.

مراجع

۱– رحیم‌پور، ع. (۱۳۸۵). ژئوتوریسم، وبگاه مسافران.

۲- فدائیان، م. (۱۳۸۶). گزارش زمین شناسی جنگل های فندقلو، دانشگاه پیام نور اردبیل

۳- خسرو تهرانی، خ. (۱۳۸۲). زمین شناسی ایران، انتشارات دانشگاه پیام نور.

۴- ابراهیمی سقزچی، ا. احمدی، م. اردبیلی، ل. (۱۳۸۸). ژئوتوریسم در جنگل های فندقلو، اولین همایش ملی دستاورد های علوم زمین، دانشگاه آزاد بهبهان.

Print Friendly, PDF & Email

درباره ی مدیر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کد امنیتی را وارد کنید *