خانه > اجتماعی > تالش ؛ قوم یا گروه فرهنگی؟

تالش ؛ قوم یا گروه فرهنگی؟

قوم تالشگارنیک آساتوریان ازجمله شرق شناسان ارمنستان است که در ایران نامی شناخته شده دارد. ایشان زمانی که ریاست بخش ایران شناسی در دانشگاه دولتی ارمنستان را برعهده داشت ، درباره تالش اران پروژه های مختلفی را به اجراگذاشت . از جمله راه اندازی رادیو صدای تالش، برگزاری همایش های بین المللی با موضوع تالش و دایر نمودن رشته تالش شناسی در دانشگاه دولتی ارمنستان .

این شرق شناس  که تمرکزی خاص بر مسایل قوم تالش دارد ، آثاری نیز در باره تالش منتشر کرده که کتاب « مقدمه‌ای بر تاریخ وفرهنگ مردم تالش » ایشان، ازجمله آثار برگزیده بیست و نهمین جشنواره جهانی جایزه کتاب جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۰ بوده است .

دکتر آساتوریان در سال ۱۳۹۵مسافرت های زیادی به ایران کرد و با حضور در چند نشست و مراسم سخنرانی نمود . همچنین ضمن مصاحبه ای باروزنامه شرق  در مورد مسائل قومی ایران ، دیدگاه های بحث انگیزی مطرح کرد که می شود آن را تناقضی در اندیشه یا نفی دیدگاه  پیشین وی تعبیر کرد .

این استاد شرق شناسی در حالیکه پژوهش هایی گسترده با موضوع « قوم تالش » و « قوم کرد » انجام داده است چنانکه اورا یک قوم شناس می توان خواند و تاسیس رادیو صدای تالش و رشته تالش شناسی در دانشگاه دولتی کشور خودرا در کارنامه اش دارد ، در مصاحبه مذکر به کلی منکر وجود قوم در ایران شده و در بخشی از مصاحبه خود با روزنامه شرق شماره ۲۷۸۵ ، ۵/۱۱/۹۵  گفته است : « من اصلا معتقدم در ایران تنوع قومی وجود ندارد، بلکه ما با گوناگونی زبانی (در بیشتر موارد گویشی) و خرده‌فرهنگ‌های بومی مواجه هستیم. گروه‌های فرهنگی- قومی ایران امروز پس از استیلای اعراب به وجود آمده‌اند و پیش از آن وجود خارجی نداشته‌اند. تشبیه ایران به باغ یا گلستانی با گل‌های رنگارنگ که برخی در رابطه با ایران امروزی به کار می‌برند ایماژ درستی نیست »

ناگفته نماند که دکتر آساتوریان چند روز پس از گفتگو با روزنامه شرق و انکار وجود قوم در ایران ، در مراسم نکوداشتی که در رشت برای وی برگزارشد ، در پیوند با مسایل قومی ایران ، مطالب بجا و قابل توجهی نیز مطرح کرد . از جمله اینکه « روزی که قانون تدریس به زبان های بومی در ایران اجرا شود، فتیله یک بمب ساعتی در ایران روشن شده که در نهایت منجر به انفجار و تجزیه این کشور می شود

حفظ زبان مادری زمانی خوب است که در مقابل زبان رسمی کشور قرار نگیرد.»

طرح این دیدگاها مارا بر آن داشت که بازگشتی به پنج سال پیش داشته باشیم و مصاحبه دکتر آساطوریان در باره رادیو صدای تالش را که با خبرنگار سایت NEWS.am   انجام داده است، یک باردیگر مرور کنیم تابلکه درک روشن تری از دیدگاه های وی حاصل آید. یادآور می شویم که در این مصاحبه منظور آساتوریان از کلمه « تالشستان » تالش جمهوری آذربایجان است / علی عبدلی

– نخست به ما بگویید اهمیت طرح رادیو صدای تالش در چیست؟

– نخست به اذعان همان راننده تاکسی کمک به ترویج فرهنگ و تحکیم هویت قوم تالش را می توان ذکر کرد که نمی تواند در سرنوشت این قوم بی تاثیر باشد. تحکیم هویت و درک ملی به صورت گسترده ای فشارها و محدودیت های اعمال شده از سوی جمهوری آذربایجان در مناطقی را که تالش ها در آن سکونت دارند، کاهش می دهد. آیا کاری بزرگتر از ادامه و ترویج سنت های معنوی بر جای مانده از نیاکان را می توان تصور کرد. علاوه بر این رادیو تالشی تاثیر مستقیمی بر روابط میان ارامنه و تالش ها خواهد داشت. اکنون که تنها یک ماه از راه اندازی این رادیو می گذرد این مورد به خوبی قابل مشاهده است. هدف ما ترویج دوستی و تعامل است. برنامه های ما به طور کامل به دور از تبلیغات سیاسی، ترویج دشمنی و پاشیدن بذر اختلاف قومی در جمهوری آذربایجان بوده و هیچ سخن تندی نسبت به آذری ها بیان نمی شود. این موارد مورد تائید و قدردانی از سوی همه ناظران بی طرف قرار گرفته اند.

– تالش ها از این رادیو چگونه استقبال کردند؟

– استقبال بسیار خوبی به عمل آمد. البته برخی از مجامع در ابتدا برخورد محافظه کارانه ای داشتند ولی پس از آن همه چیز بر وقف مراد بوده است. از کلیه نقاط تالشستان به ویژه از "لنکران" مرکز این منطقه از "لریک"، "یاردملی" و "ماسالی" و بسیاری از مناطق دیگر نامه های بسیاری دریافت می شود که حاوی قدردانی از عملکرد این رادیو هستند. حتی از شهرهای باکو، سومگائیت و گنجه برای ما نامه نوشته و فایل های صوتی خود را برای ما می فرستند و ما اقدام به پخش آن ها می کنیم. در کنار آن ها باید از سیل نامه هایی که از روسیه، اروپا و سایر کشورها دریافت می کنیم اشاره کرد.

بسیاری از چهره های سیاسی و متفکران تالشی از جمله فخرالدین عباس زاده، رستم اسکندروف و ظهیرالدین در رسانه های مختلف از مردم می خواهند که به "صدای تالش" گوش دهند. جنبشی در تالشستان تحت عنوان "صدای تالش صدای ما است" ایجاد شده است. حتی شما شاهد بودید که در رابطه با رادیو "صدای تالش" تنشی میان ایران و جمهوری آذربایجان بروز کرد. جمهوری آذربایجان ایران را متهم به مشارکت در راه اندازی این رادیو می کند. اما من خدا را شاهد می گیرم که ایرانی ها هیچ نقشی در این رابطه نداشته اند. رسانه های جمهوری آذربایجان از صبح تا شب در حال پخش تفکرات جدایی طلبانه برای مناطق آذری زبان شمال-غربی ایران هستند اما ایرانی ها در مقابل آن ها سکوت اختیار کرده اند. باید تاکید کنم بسیاری از برنامه های رادیو "صدای تالش" بازدید های بیشماری در "یوتیوب" و سایر پایگاه های اینترنتی داشته و به صورت لوح فشرده تکثیر می شوند.

– چنین استقبالی در تنها یک ماه فعالیت تعجب برانگیز نیست؟

– آری چنین استقبالی برای من نیز غیر قابل انتظار بود اما این واقعیت توضیح خاص خود را دارد. این مردم برای نخستین بار برنامه ای را به زبان خود و در برنامه ای مختص خود می شنیدند. برای نخستین بار فرهنگ و تاریخ او به زبان خود او مورد بررسی قرار می گرفت و برای نخستین بار درباره او اطلاعاتی پخش می شد. این در نوع خود به تنهایی کافی است. من معتقدم که فعالیت رادیو "صدای تالش" توسعه بیشتری خواهد یافت و تبدیل به کانون بیان تمایلات و آرزوهای قوم تالش خواهد شد.

– آیا شما این را طبیعی می دانید؟ چرا شاهد چنین تفکرات و توسعه ای در تالشستان نیستیم؟

– زیرا در جمهوری آذربایجان چنین امکانی برای فعالیت وجود ندارد. اما این قوم در حال شکل گیری و احیای هویت خود است در چنین شرایطی چه کشوری بهتر از ارمنستان می تواند به چنین روندی کمک کند. کشوری همسایه و بی طرف با روابط فرهنگی و ژنتیک و همچنین با پتانسیل بالای علمی و روشنفکری. نباید شک داشت که توسعه تفکرات ملی در تالشستان نیز رسوخ خواهد کرد.

– محتوی برنامه های رادیو چیست؟

– بخشی از آن را موسیقی ملی تشکیل می دهد. برنامه های دیگر شامل بررسی تاریخ، فرهنگ و ریشه های قوم تالش، بزرگان این قوم و زندگینامه آن ها و همچنین مسیر طی شده توسط این قوم است. برخی از برنامه ها را برای تالشی هایی که زبان خود را فراموش کرده اند به زبان آذری پخش می کنیم. هفته ای چند بار مصاحبه هایی با دانشمندان ارمنی و خارجی ترتیب می دهیم. به عنوان مثال اخیرا مصاحبه مفصلی را با ولفگانگ شولتس قفقازشناس آلمانی به زبان تالشی و آذری پخش کردیم که در آن به مسئله لزگی ها هم اشاره شده است. این مصاحبه بدلیل استقبال به عمل آمده چندین بار بازپخش شد. یک بخش از برنامه تحت عنوان "سرزمینی" به برنامه هایی که توسط خود تالشی ها ضبط و فرستاده می شود اختصاص دارد که در آن اشعاری به این زبان دکلمه شده و داستان هایی قرائت می شوند. علاوه بر این برنامه هایی دینی و معنوی و اخلاقی تحت عنوان "معرفت" پخش می شود. همچنین در تدارک ترجمه تالشی قرآن هستیم. همچنین درصدد هستیم تا ترجمه کتاب "نهج البلاغه" حضرت علی را برای تالشی های شیعه پخش کنیم.

– درواقع شما به آموزش دین برای تالشی ها هم می پردازید؟

– بله و استقبال خوبی هم از آن به عمل آمده است. اما در نظر داشته باشید که ما کتاب های مقدس را نه به زبان عربی بلکه به زبان تالشی ارائه می کنیم. این برای ملتی که تحت فشار بوده است، اهمیت زیادی دارد. این یک مورد منحصر بفرد در تاریخ تالش است. ما درصدد هستیم تا بخش های منتخبی از سوره های قرآن و خطبه های "نهج البلاغه" را به زبان تالشی منتشر کنیم. این اقدام همچنان بدین معنی است که ما هیچ گاه مشکلی با اسلام نداشته ایم. مثالی در زبان تالشی است که می گوید. "خداوند یکی است اما هزاران راه وجود دارد که به او منتهی می شوند." در یک کلام ایده رادیو "صدای تالش" بر مبنای اصول دوستی، برادری و احترام متقابل بنا شده است. هدف غایی رادیو تحقق ایده همزیستی مسالمت آمیز میان ملت های منطقه است.

– کار رادیو برای شما چه کشفی را در پی داشت؟

– برای من بیداری به اصطلاح هویت زیر خاکستر نژادهای مختلف و استقبال آن ها از "صدای تالش" بسیار جالب توجه بود.

– منظور از "هویت زیر خاکستر" چیست؟

– این به معنی هویتی است که بیشتر در ناخودآگاه ذهنی وجود دارد و در اثر عاملی می تواند دوباره شعله ور شود و یا این که در طول زمان به صورت کامل خاموش شود. به عنوان مثال می توان از قوم تات ها یاد کرد که دارای ریشه های ایرانی بوده و در آستانه فراموشی قرار دارند. تعداد جمعیت آن ها بیش از یک میلیون نفر است و بخشی از آن ها به زبان آذری تکلم می کنند. استقبال تات ها از برنامه های رادیویی ما بی سابقه بود. به همین دلیل نیز ما تصمیم گرفتیم تا در برنامه های خود به تات ها نیز بپردازیم. در نتیجه رادیوی ما نقش عمده ای نیز در بیداری هویتی تات ها خواهد داشت.

– آیا شما متخصص زبان تاتی هم دارید؟ و آیا در صدد توسعه برنامه های رادیو هستید؟

– بله و البته متخصصان ما محدود به زبان تاتی و تالشی نیست… به اعتقاد من زمان مناسب برای پخش رادیو "صدای تالش" سه ساعت است. اما هم اکنون تنها روزانه به مدت یک ساعت برنامه پخش می کنیم و برای همین مدت پخش نیز ۱۰- ۱۵ نفر از همکاران ما در دانشگاه در حال فعالیت و همکاری هستند. مرکز تحقیقاتی "مودوس ویوندی" به عنوان یکی از همکاران، پرداخت دستمزد تنها دو نفر از همکاران ما را که به زبان تالشی تکلم می کنند بر عهده گرفته است. بار سنگین ضبط و پخش برنامه بر عهده ایستگاه رادیویی "ایمپولس" قرار دارد. برای فعالیتی در چنین وسعت چنین امکاناتی واقعا کم و محدود بوده و محتاج رویکردی نظام مند است.

منبع ک سایت http://www.robertmarkarian.com

 

Print Friendly, PDF & Email

درباره ی مدیر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کد امنیتی را وارد کنید *